Ethiek en digitalisering in de fysieke leefomgeving

Nieuwe digitale technologie biedt in de fysieke leefomgeving bijzondere kansen en mogelijkheden, net als in andere maatschappelijke domeinen. De groeiende mogelijkheden van digitalisering roepen echter ook ethische vragen op over het gebruik ervan. Is alles dat technisch kan ook wenselijk in het licht van publieke waarden? Om dit soort vragen te verkennen heeft het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) aan het OFL gevraagd een proces te ontwerpen voor een maatschappelijke dialoog over ethiek en digitalisering.

Maatschappelijke dialoog

Om een maatschappelijke dialoog over de ethische vragen rond digitalisering in de fysieke leefomgeving op gang te brengen, heeft het OFL gekozen voor een procesontwerp op basis van drie inhoudelijke onderwerpen:

  • Slimme mobiliteit
  • Slimme camera's en sensoren
  • Drones

Deze onderwerpen zijn voorbeelden van nieuwe digitale technologie in de fysieke leefomgeving, waarbij ook publieke waarden worden geraakt.

Innovatief procesontwerp

Eén van de doelen van het OFL bij het ontwerpen van een maatschappelijke dialoog over ethiek en digitalisering is om zelf ook te innoveren. Dit doet het OFL onder andere door op zoek te gaan naar nieuwe deelnemers en nieuwe manieren om het gesprek tussen overheid en samenleving te faciliteren. Vaststaat dat een dialoog over ethische vraagstukken bij digitalisering en beleid voor de rijksoverheid en de samenleving nog niet vanzelfsprekend is. Daarom wil het OFL "the whole system in a room". Dit betekent dat zowel ambtenaren van het ministerie van IenW meepraten, als ook maatschappelijke organisaties, bedrijven, experts en betrokken burgers.

Tijdens het gehele proces was het OFL bezig met aanpassen en verbeteren van het project en de processen. Er zijn daarom verspreid over het tweede en derde kwartaal een zestal online moreel beraden georganiseerd waarin steeds een andere casus centraal stond. De vervolgbijeenkomst heeft in december plaatsgevonden waar een mogelijk vervolg na een moreel beraad centraal stond.

Moreel beraad en expertgroep

Twee opvallende elementen in het procesontwerp voor de dialoog over ethiek en digitalisering zijn het moreel beraad en de expertgroep. Het moreel beraad is een socratische gespreksvorm die bij uitstek geschikt is om te reflecteren over ethische dilemma's die op kunnen treden bij de inzet van nieuwe digitale technologie. Het OFL heeft een eigen versie van het moreel beraad ontwikkeld voor dit project.
De expertgroep die uit zes leden bestaat, geeft tijdens het proces inhoudelijke ondersteuning en brengt kennis en ervaring in.

Rol OFL en eindproduct

De rol die het OFL wil vervullen met het ontwerpen van de maatschappelijke dialoog over ethiek en digitalisering, is de juiste partijen uit de overheid en samenleving bij elkaar brengen. Op deze manier wil het OFL optimaal de denkkracht, kennis en expertise uit de samenleving benutten. Met de bewustwording die zo wordt gecreëerd over de gevolgen die digitalisering in de fysieke leefomgeving heeft, moeten uiteindelijk publieke waarden worden gewaarborgd. Het OFL maakt van de opbrengsten van de maatschappelijke dialoog een eindrapport dat in april 2021 aan het ministerie van IenW wordt aangeboden. Daarnaast wordt een stappenplan opgesteld van het moreel beraad dat is ontwikkeld tijdens het project.

Zodra het rapport en bijbehorend stappenplan in ontvangst zijn genomen door het ministerie van IenW worden ze hier gepubliceerd. 

Overlegorgaan Fysieke Leefomgeving
Rijnstraat 8 | 2515 XP | Den Haag
Postbus 20901 | 2500 EX | Den Haag
E-mail: info@overlegorgaanfysiekeleefomgeving.nl

Linkedin  Twitter  Youtube

 

OFL | Brengt samenwerking verder

 

Cookie-instellingen