Innovatielab Voor de oogst van morgen

In Nederland staat het landelijk gebied voor grote uitdagingen wat betreft water, stikstof, energie & klimaat en biodiversiteit. Het gebrek aan ruimte voor woningbouw, infrastructuur, groene energie, landbouw en natuur maakt deze uitdagingen steeds complexer. Om bij te dragen aan de grote uitdagingen in het landelijk gebied, is het OFL in 2018 samen met Commonland het innovatielab Voor de oogst van morgen gestart.  

Aanleiding

De situatie van het landelijk gebied is urgent en heeft grote invloed op de kwaliteit van onze leefomgeving en de kracht van onze economie. De ‘strijd’ om de hectare leidt ook tot polarisatie: mensen zetten hun hakken in het zand en hebben geen vertrouwen meer in elkaar, de overheid en instituties. De tweedeling in de samenleving wordt alsmaar groter. Willen we perspectief bieden aan boeren, burgers, natuur en economie, dan zijn dringend visie, maatregelen en regie nodig vanuit ruimtelijk beleid en de gebieden zelf. Om dit te creëren, moeten we eerst het vertrouwen herstellen en elkaars perspectief en situatie begrijpen. Vanuit dit vertrouwen kunnen we breed gedragen oplossingen implementeren, bestaande initiatieven schalen en systeemverandering bereiken die recht doet aan mensen en het landschap.

De aanpak

De aanpak in het innovatielab Voor de Oogst van morgen is gebaseerd op het 4 Returns Framework van Commonland en de Theory U van het aan MIT verbonden Presencing Institute. 80 deelnemers met verschillende achtergronden (boeren, wetenschappers, ondernemers, ketenpartijen, maatschappelijke organisaties, financiële instellingen en verschillende overheden) werkten samen aan versnelling van de transitie in het Nederlandse landbouw- en voedselsysteem.

Meer informatie over de toepassing van Theory U is te lezen in het veldboekje dat is geschreven door studenten van de Erasmus Universiteit.

In een leertraject van 2 jaar, vormgegeven volgens Theory U, hebben de deelnemers nieuwe vaardigheden ontwikkeld, zich in elkaar en elkaars praktijk verdiept en zijn er hechte relaties ontstaan. Vanuit een basis van diepgaand vertrouwen en een gemeenschappelijk ontwikkelde taal, hebben deelnemers elkaar gevonden. In leerreizen en praktijkbijeenkomsten is gekeken naar het systeem en de barrières en op basis van die inzichten hebben groepen deelnemers transitie-experimenten ontwikkeld.

De beschrijving van onze aanpak en de resultaten, is te vinden op de website van  Voor de oogst van morgen.  

Daarnaast is vanaf 2019 samengewerkt met het kennis- en innovatieprogramma Verrijkende Landbouw. Met een divers netwerk van denkers en doeners uit het gehele landbouwsysteem hebben we een gebiedsaanpak ontwikkeld, die gebiedsinitiatieven toekomstgericht helpt opschalen. Daarbij staan ‘Land’, ‘Waarde’ en ‘Mens’ centraal. Een gezond, natuurlijk bodem- en watersysteem is de basis. Tegelijkertijd worden ook ‘regimespelers’ betrokken, die belemmeringen kunnen oplossen in het huidige beleid en economische systeem. Dit leidt tot een meerjarige transitieagenda. Het netwerk werkt nu al door in organisaties, initiatieven en regio’s.

Versnellingshuis

Vanaf 2022 stellen Commonland en het OFL de kennis, methodieken, initiatieven en het netwerk, die ontwikkeld zijn in Voor de Oogst van Morgen en het Verrijkende Landbouw programma, beschikbaar in de vorm van een Versnellingshuis voor transitie. Dit Versnellingshuis biedt ondersteuning aan partijen die willen samenwerken aan een duurzaam landschap, op holistische wijze en met als vertrekpunt de bodem.

Het versnellingshuis is een lerende omgeving waarin praktijknetwerken van mensen die in gebieden samenwerken aan een duurzaam landelijk gebied, bijvoorbeeld boeren die beter met de bodem willen omgaan, kennis uitwisselen, korte ketens en nieuwe verdienmodellen creëren, verbonden worden met partijen die hen kunnen helpen om belemmeringen in wet-, beleid en regelgeving voor hun innovatieve praktijken weg te nemen. Dit kunnen regionale, nationale of Europese overheden zijn, maar ook maatschappelijke organisaties op het terrein van water, bodem en natuur en private partijen zoals toeleveranciers, voedselverwerkers, detailhandel, financiers en banken. Deze organisaties willen zelf ook een meer gebiedsgerichte aanpak en systeemvernieuwing, maar zijn nog zoekende hoe zij dat kunnen organiseren.

Door een proces van gezamenlijke analyse, reflectie en samenwerking, ontstaat een op vertrouwen gebaseerd netwerk van partijen die doelen realiseren op sociaal, economisch, inspiratie en ecologisch gebied (‘4 Returns’).

Aanpak met regiolabs, thema- en beleidslabs en een leer- en kennisinfrastructuur.

Het Versnellingshuis ondersteunt zowel regiolabs (proces in gebieden) als thema-/beleidslabs. Regiolabs richten zich op nieuwe arrangementen en afspraken in gebieden. Thema- en beleidslabs richten zich op de noodzakelijke systeemveranderingen in werkwijzen, beleid, regels en cultuur die duurzame, toekomstgerichte gebiedsaanpakken mogelijk maken. Ook organiseert het Versnellingshuis een leerproces tussen de labs en ontwikkelt het een bijbehorende kennisagenda.

Eind 2021 heeft het ministerie van LNV aangegeven samen met andere departementen gebruik te willen maken van het versnellingshuis. Begin 2022 gaat het OFL in overleg met de departementen op het terrein van de fysieke leefomgeving om hieraan nadere invulling te geven.

Overlegorgaan Fysieke Leefomgeving
Rijnstraat 8 | 2515 XP | Den Haag
Postbus 20901 | 2500 EX | Den Haag
E-mail: info@overlegorgaanfysiekeleefomgeving.nl

Linkedin Twitter Youtube

OFL | Brengt samenwerking verder


Cookie-instellingen
Cookie-instellingen sluiten

Cookie-instellingen wijzigen

Deze website maakt gebruik van cookies. Cookies worden onder andere gebruikt voor het bijhouden van statistieken, het opslaan van voorkeuren, het optimaliseren van deze website, de integratie van social media en marketingdoeleinden. Lees meer over cookies en jouw privacy in ons cookieverklaring. Wij gebruiken de hieronder genoemde soorten cookies.


Deze cookies gebruiken we om de basisfuncties van deze website te kunnen laten draaien en om inzicht te krijgen in het gebruik. Deze cookies verzamelen nooit persoonsgegevens. Deze cookies zijn noodzakelijk voor het functioneren van de website en worden daarom altijd geplaatst.

Deze cookies verzamelen gegevens zodat we inzicht krijgen in het gebruik en deze website verder kunnen verbeteren.

Indien u deze toestaat, worden deze cookies gebruikt door aanbieders van externe content die op deze website kan worden getoond. In sommige gevallen gaat het daarbij om marketing- en/of tracking cookies, die het gedrag van bezoekers vastleggen en op basis daarvan gepersonaliseerde advertenties tonen op andere websites.