De conclusie: zowel de overheid als vitale aanbieders moeten aanvullende stappen zetten om Nederland beter te beschermen tegen de dreiging van ongewenste drones en verstoring van satellietsignalen voor plaatsbepaling, navigatie en tijdsbepaling (PNT). Het advies werd vandaag op een bijeenkomst van het Versnellingsnetwerk gepresenteerd door Christophe van der Maat, voorzitter van het Versnellingsnetwerk Weerbaarheid Fysieke Leefomgeving van het Overlegorgaan Fysieke Leefomgeving (OFL). Het Versnellingsnetwerk is op verzoek van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) ingericht om samen met maatschappelijke organisaties, bedrijven, kennisinstellingen en overheden concrete vraagstukken rond de weerbaarheid van de fysieke leefomgeving te onderzoeken en te versnellen. Het advies richt zich dan ook tot al die deelnemers, zowel vitale private partijen áls overheid..53.11.jpeg)
Het versnellingsnetwerk is zes keer bijeengekomen: twee keer over het onderwerp drones, twee keer over PNT, één keer tijdens een CEO-bijeenkomst waarin het advies definitief werd gemaakt en één keer tijdens een slotbijeenkomst waarin het advies werd aangeboden en gezamenlijk werd besproken hoe verder te gaan. Het Versnellingsnetwerk gaat ook komend najaar door en blijft daarbij onder begeleiding van twee OFL-secretarissen en OFL-voorzitter Christophe van der Maat. De kracht van het netwerk is de wederkerigheid: partijen geven adviezen aan zichzelf én aan het Rijk, terwijl zij tegelijkertijd van elkaar leren binnen het netwerk.
Gedeelde verantwoordelijkheid
Volgens het Versnellingsnetwerk zijn de risico's voor vitale infrastructuur geen theoretisch vraagstuk meer. Cyberdreigingen, geopolitieke spanningen en verstoringen van technische systemen kunnen grote maatschappelijke gevolgen hebben. Tegelijkertijd constateren de deelnemende organisaties dat investeringen in weerbaarheid vaak worden uitgesteld door onduidelijkheid over wat van organisaties wordt verwacht en wanneer de weerbaarheid voldoende op orde is. Het Versnellingsnetwerk benadrukt daarom dat weerbaarheid een gedeelde verantwoordelijkheid is. Het kabinet wordt gevraagd meer duidelijkheid te geven over dreigingen, verwachtingen, bevoegdheden en regie. Tegelijkertijd roept het Versnellingsnetwerk vitale private partijen op om risico’s en keteneffecten beter in beeld te brengen, kennis te delen, gezamenlijk te oefenen en actief deel te nemen aan stresstests.
Drones en Plaats-, Navigatie en Tijdsbepaling (PNT)
Op het gebied van drones ziet het Versnellingsnetwerk vooral kansen in gedeelde beeldopbouw, gezamenlijke detectie, data-uitwisseling en betere duiding. Ook vraagt het Versnellingsnetwerk de aandacht voor interventie bij, en opvolging van, incidenten. Bedrijven gebruiken namelijk zelf al drones, maar maken zich tegelijkertijd ook zorgen over de risico’s van ongewenste drones. Deze ongewenste drones kunnen ze steeds beter detecteren, maar beschikken vaak niet over de bevoegdheid om op te treden. Volgens het netwerk vraagt dit om een discussie over de praktische organisatie van interventiecapaciteit de toepassing van het geweldsmonopolie bij drone-incidenten. Het kabinet wordt geadviseerd te onderzoeken welke interventies mogelijk zijn, door wie deze kunnen worden uitgevoerd en onder welke voorwaarden.
Daarnaast waarschuwt het netwerk voor de grote afhankelijkheid en kwetsbaarheid van satellietsignalen voor de continuïteit van vitale processen, zoals energievoorziening, telecom, mobiliteit en financiële transacties. Het advies pleit voor duidelijke regie vanuit het Rijk en voor gezamenlijke investeringen samen met private partijen in alternatieven voor plaats-, navigatie- en tijdbepaling, waaronder een eigen nationaal tijdnetwerk.
Christophe van der Maat, voorzitter Versnellingsnetwerk Weerbaarheid Fysieke Leefomgeving:
“We zijn niet weerloos, maar ook nog niet weerbaar genoeg. Met meer dan vijftig partijen hebben we hier samen naar gekeken en concrete adviezen opgesteld. De analyses zijn er, het geopolitieke bewustzijn is er. Nu is het tijd om dat te vertalen naar uitvoeringskracht. Nu is het tijd om te handelen.".
Vincent Karremans (minister Infrastructuur en Waterstaat):
"Dit Versnellingsnetwerk is een goed voorbeeld van de samenwerking tussen private en publieke bedrijven en het Rijk. Het verbeteren van onze weerbaarheid moeten we namelijk samen oppakken. Deze adviezen, over drones en PNT, zijn gericht aan zowel de sector als het Rijk. Dat maakt dat ze breedgedragen en praktisch zijn. Het is nu aan ons allemaal om deze op te pakken en te verwerken in toekomstig beleid. Daar gaan we mee aan de slag."
Het netwerk vraagt de betrokken ministeries op korte termijn gezamenlijk op de aanbevelingen te reageren en samen met de betrokken sectoren vervolgstappen te zetten. Het ministerie laat weten dat deze zal volgen na de zomer. Met het advies op PNT en drones is het werk van het Versnellingsnetwerk nog niet voorbij. Na de zomer gaat het aan de slag met twee nieuwe, nog nader te bepalen, thema’s binnen de fysieke leefomgeving